کفش دیابتی چیست؟ راهنمای کامل آشنایی با کفش مخصوص افراد مبتلا به دیابت

بسیاری از افراد تصور می‌کنند کفش دیابتی تنها یک کفش راحت‌تر یا نرم‌تر از کفش‌های معمولی است، اما واقعیت این است که کفش دیابتی (Diabetic Shoes) یک وسیله پزشکی کمکی (Medical Device) محسوب می‌شود که با هدف کاهش فشارهای موضعی، محافظت از پوست، افزایش پایداری پا و پیشگیری از زخم پای دیابتی طراحی شده است. این کفش‌ها یکی از ارکان اصلی مراقبت از پا در افراد مبتلا به دیابت، به‌ویژه بیماران مبتلا به نوروپاتی محیطی، تغییر شکل پا یا بیماری شریان‌های محیطی (Peripheral Artery Disease) هستند. بر اساس توصیه‌های American Diabetes Association (ADA) و International Working Group on the Diabetic Foot (IWGDF)، انتخاب کفش مناسب، در کنار کنترل قند خون، معاینه روزانه پا و استفاده از جوراب مناسب، نقش مهمی در کاهش خطر زخم پای دیابتی و پیشگیری از قطع عضو دارد.

فهرست مطالب

• کفش دیابتی چیست؟
• نوروپاتی دیابتی؛ مهم‌ترین دلیل استفاده از کفش دیابتی
• بیماری شریان‌های محیطی (PAD) چه نقشی در سلامت پا دارد؟
• کفش دیابتی چگونه از ایجاد زخم پای دیابتی جلوگیری می‌کند؟
• چه افرادی به کفش دیابتی نیاز دارند؟
• یا همه کفش‌های راحت، کفش دیابتی هستند؟
• تفاوت کفش دیابتی با کفش معمولی
• جمع بندی
• ویژگی‌های استاندارد کفش دیابتی، انواع آن و راهنمای انتخاب صحیح
• +
• انواع کفش دیابتی
• تفاوت کفش دیابتی با کفش طبی چیست؟
• چگونه سایز مناسب کفش دیابتی را انتخاب کنیم؟
• اشتباهات رایج هنگام انتخاب کفش دیابتی
• جمع بندی
• چگونه بهترین کفش دیابتی را انتخاب کنیم؟
• بهترین زمان خرید کفش دیابتی
• قبل از پوشیدن کفش، داخل آن را بررسی کنید
• چگونه کفش جدید را استفاده کنیم؟
• چه زمانی باید کفش دیابتی را تعویض کرد؟
• آیا استفاده از جوراب دیابتی در کنار کفش دیابتی ضروری است؟
• کفش‌هایی که افراد مبتلا به دیابت نباید استفاده کنند
• اشتباهات رایج در استفاده از کفش دیابتی
• آیا کفش دیابتی از زخم پای دیابتی پیشگیری می‌کند؟
• +
• پرسش‌های متداول :
• جمع بندی نهایی:
• منابع و مراجع

کفش دیابتی چیست؟

در این راهنمای جامع با مهم‌ترین ویژگی‌های کفش دیابتی، تفاوت آن با کفش‌های معمولی، افرادی که به آن نیاز دارند، استانداردهای انتخاب و نکات مهم خرید آشنا خواهید شد.

کفش دیابتی نوعی کفش درمانی تخصصی است که برای افراد مبتلا به دیابت، به‌ویژه افراد در معرض خطر زخم پا، طراحی می‌شود. طراحی مناسب کفش و ارتز می‌تواند به کاهش فشارهای واردشده به کف پا و محافظت از پا کمک کند.. این کفش‌ها معمولاً دارای پنجه پهن، فضای داخلی بدون درز و کفی ضربه‌گیر هستند.

کفش دیابتی نوعی کفش درمانی تخصصی است که برای کاهش فشارهای غیرطبیعی واردشده به پا، محافظت از پوست، جلوگیری از اصطکاک و ایجاد محیطی ایمن برای راه رفتن افراد مبتلا به دیابت طراحی می‌شود.

برخلاف کفش‌های معمولی که بیشتر بر ظاهر، مد یا راحتی عمومی تمرکز دارند، طراحی کفش دیابتی بر پایه اصول بیومکانیک، توزیع فشار کف پا، محافظت از اعصاب و حفظ سلامت پوست انجام می‌شود.

هدف اصلی این کفش‌ها عبارت است از:

• کاهش احتمال ایجاد زخم پای دیابتی
• جلوگیری از ایجاد تاول و پینه
• کاهش فشار روی برجستگی‌های استخوانی
• محافظت از پا در برابر ضربه و اصطکاک
• افزایش ثبات هنگام راه رفتن
• کاهش احتمال آسیب در افراد مبتلا به کاهش حس پا

به همین دلیل، بسیاری از متخصصان پا، ارتوپدی و غدد، کفش دیابتی را بخشی از برنامه درمانی بیماران پرخطر می‌دانند، نه صرفاً یک وسیله پوشیدنی.

برای درک اهمیت کفش دیابتی، ابتدا باید بدانیم دیابت چگونه به پا آسیب می‌زند.

قند خون بالا در طولانی‌مدت می‌تواند به اعصاب آسیب برساند و مشکلات مربوط به جریان خون نیز سلامت پا را تحت تأثیر قرار دهد. NIDDK توضیح می‌دهد که کاهش حس پا می‌تواند باعث شود فرد متوجه آسیب‌هایی مانند تاول، بریدگی یا وجود جسم خارجی در کفش نشود.

حتی یک آسیب بسیار کوچک، مانند:

• سنگ‌ریزه داخل کفش
• فشار ناشی از کفش تنگ
• تاول
• میخچه
• بریدگی سطحی
• سوختگی ناشی از گرمای زیاد

ممکن است توسط بیمار احساس نشود و به مرور زمان به یک زخم عمیق و عفونی تبدیل شود.

به همین دلیل، پیشگیری از ایجاد فشار و اصطکاک، بسیار مؤثرتر و کم‌هزینه‌تر از درمان زخم پای دیابتی است.

نوروپاتی دیابتی؛ مهم‌ترین دلیل استفاده از کفش دیابتی

یکی از عوارض مهم دیابت، نوروپاتی محیطی (Diabetic Peripheral Neuropathy) است. این نوع آسیب عصبی معمولاً پاها و ساق‌ها را درگیر می‌کند و می‌تواند باعث کاهش حس درد و دما شود. در نتیجه، فرد ممکن است متوجه فشار، تاول یا آسیب ناشی از کفش نشود.

در این بیماری، اعصاب حسی پا به‌تدریج آسیب می‌بینند و فرد ممکن است توانایی احساس موارد زیر را از دست بدهد:

• درد
• فشار
• گرما
• سرما
• جسم خارجی داخل کفش

به همین دلیل، ممکن است بیمار ساعت‌ها یا حتی روزها با کفشی نامناسب راه برود، بدون اینکه متوجه ایجاد آسیب در پوست پا شود.

کفش دیابتی با طراحی ویژه خود این خطر را تا حد زیادی کاهش می‌دهد. فضای داخلی نرم، نبود درزهای برجسته، توزیع مناسب فشار و کاهش اصطکاک، از پوست در برابر آسیب‌های مکرر محافظت می‌کنند.

بیماری شریان‌های محیطی (PAD) چه نقشی در سلامت پا دارد؟

دیابت تنها اعصاب را درگیر نمی‌کند، بلکه باعث آسیب به عروق خونی نیز می‌شود.

در بیماری شریان‌های محیطی (Peripheral Artery Disease یا PAD)، جریان خون اندام‌های تحتانی کاهش می‌یابد و این مسئله می‌تواند در سلامت و ترمیم زخم‌های پا نقش داشته باشد. راهنمای IWGDF/ESVS/SVS درباره PAD به ارزیابی و مدیریت بیماری شریان‌های محیطی در افراد مبتلا به دیابت می‌پردازد.

در نتیجه:

• زخم‌ها دیرتر ترمیم می‌شوند.
• احتمال عفونت افزایش می‌یابد.
• خطر نکروز (مرگ بافت) بیشتر می‌شود.
• احتمال بستری و قطع عضو بالا می‌رود.

وقتی نوروپاتی و PAD هم‌زمان وجود داشته باشند، حتی یک آسیب کوچک می‌تواند به یک زخم پیچیده و مزمن تبدیل شود.

کفش دیابتی با کاهش فشارهای موضعی و محافظت از پوست، احتمال ایجاد چنین آسیب‌هایی را به میزان قابل توجهی کاهش می‌دهد.

کفش دیابتی چگونه از ایجاد زخم پای دیابتی جلوگیری می‌کند؟

برخلاف تصور رایج، عملکرد کفش دیابتی تنها به «راحت بودن» محدود نمی‌شود.

این کفش‌ها با استفاده از مجموعه‌ای از ویژگی‌های مهندسی‌شده، فشارهای متمرکز را کاهش داده و محیطی ایمن برای پا ایجاد می‌کنند. بر اساس راهنماهای International Working Group on the Diabetic Foot (IWGDF)، انتخاب کفش و روش‌های کاهش فشار باید متناسب با سطح خطر و وضعیت پای فرد انجام شود.

مهم‌ترین مکانیسم‌های محافظتی عبارت‌اند از:

• توزیع یکنواخت وزن بدن روی کف پا
• کاهش فشار از روی پاشنه، پنجه و سر استخوان‌های متاتارس
• جلوگیری از ساییدگی پوست
• کاهش اصطکاک داخلی
• جذب شوک هنگام راه رفتن
• ایجاد فضای کافی برای انگشتان
• امکان استفاده از کفی طبی یا ارتز
• افزایش ثبات و کاهش احتمال پیچ‌خوردگی پا

در واقع، کفش دیابتی تلاش می‌کند عواملی را که در نهایت به ایجاد زخم منجر می‌شوند، از همان ابتدا کنترل کند.

چه افرادی به کفش دیابتی نیاز دارند؟

برخلاف تصور بسیاری از افراد، همه بیماران مبتلا به دیابت الزاماً به کفش درمانی تخصصی نیاز ندارند؛ اما گروه‌های زیر بیشترین سود را از استفاده از این کفش‌ها می‌برند:

• افراد مبتلا به نوروپاتی محیطی
• بیماران با سابقه زخم پای دیابتی
• افراد دارای سابقه قطع انگشت یا بخشی از پا
• بیماران مبتلا به بیماری شریان‌های محیطی
• افراد دارای تغییر شکل پا مانند انگشت چکشی، هالوکس والگوس یا برجستگی‌های استخوانی
• بیماران نیازمند استفاده از کفی طبی سفارشی
• افرادی که سابقه ایجاد تاول یا پینه‌های مکرر دارند
• سالمندان مبتلا به دیابت با اختلال تعادل

در مقابل، بیمارانی که در مراحل اولیه دیابت قرار دارند و هیچ عامل خطر خاصی ندارند، ممکن است با انتخاب کفش استاندارد و مناسب نیز بتوانند از پاهای خود به‌خوبی محافظت کنند. تصمیم‌گیری نهایی باید بر اساس ارزیابی خطر توسط پزشک یا متخصص پا انجام شود.

یا همه کفش‌های راحت، کفش دیابتی هستند؟

پاسخ کوتاه خیر است.

بسیاری از کفش‌هایی که با عنوان «راحتی» یا «Comfort Shoes» عرضه می‌شوند، ممکن است برای استفاده روزمره مناسب باشند، اما الزاماً استانداردهای کفش دیابتی را ندارند.معیار انتخاب کفش درمانی باید بر اساس وضعیت پا و سطح خطر فرد باشد، نه صرفاً عنوان تجاری «Comfort Shoes» یا میزان نرمی کفش.

یک کفش دیابتی استاندارد باید بر اساس اصول پزشکی و بیومکانیکی طراحی شده باشد و ویژگی‌هایی مانند فضای داخلی بدون درز، پنجه جادار، عمق کافی، کفی قابل تعویض، پاشنه پایدار و توزیع مناسب فشار را داشته باشد.

بنابراین، صرف نرم بودن یا سبک بودن یک کفش، آن را به کفش دیابتی تبدیل نمی‌کند.

تفاوت کفش دیابتی با کفش معمولی

کفش معمولی	کفش دیابتی
تمرکز بر ظاهر و طراحی	تمرکز بر سلامت پا و پیشگیری از زخم
فضای داخلی معمولی	فضای داخلی نرم و حداقل درز
پنجه با عرض استاندارد	پنجه پهن و عمیق
کفی ثابت	کفی قابل تعویض و امکان استفاده از ارتز
توزیع فشار محدود	توزیع یکنواخت فشار کف پا
محافظت معمولی	محافظت ویژه برای پاهای پرخطر
مناسب افراد سالم	مناسب بیماران مبتلا به دیابت و افراد پرخطر

ویژگی‌های استاندارد کفش دیابتی، انواع آن و راهنمای انتخاب صحیح

مهم‌ترین ویژگی‌های یک کفش دیابتی استاندارد چیست؟

تمام کفش‌هایی که با عنوان «کفش دیابتی» عرضه می‌شوند، الزاماً استانداردهای پزشکی لازم را ندارند. یک کفش مناسب برای افراد مبتلا به دیابت باید مطابق با اصول بیومکانیک، توزیع فشار و محافظت از پوست طراحی شده باشد تا خطر ایجاد زخم، تاول و آسیب‌های ناشی از فشار را کاهش دهد.

در ادامه مهم‌ترین ویژگی‌های یک کفش دیابتی استاندارد را بررسی می‌کنیم.

۱. پنجه پهن و فضای کافی برای انگشتان (Wide Toe Box)

یکی از مهم‌ترین مشخصات کفش دیابتی، پنجه پهن و عمیق است.

در کفش‌های معمولی، انگشتان پا به یکدیگر فشرده می‌شوند که این موضوع باعث افزایش فشار روی مفاصل، ایجاد میخچه، پینه، تاول و تغییر شکل انگشتان می‌شود.

یکی از ویژگی‌های مهم کفش مناسب برای افراد در معرض خطر زخم، وجود فضای کافی برای انگشتان و جلوگیری از ایجاد نقاط فشار است.

• انگشت چکشی (Hammer Toe)
• انگشت چنگالی (Claw Toe)
• هالوکس والگوس (بونیون)
• میخچه
• پینه

جلوگیری می‌کند.

وجود فضای مناسب در قسمت پنجه همچنین احتمال آسیب ناشی از اصطکاک مداوم را کاهش می‌دهد.

۲. عمق بیشتر کفش (Extra Depth)

کفش‌های دیابتی معمولاً نسبت به کفش‌های معمولی عمق بیشتری دارند.

این ویژگی چند مزیت مهم ایجاد می‌کند:

• کاهش فشار روی رویه انگشتان
• امکان استفاده از کفی طبی سفارشی
• فضای مناسب برای ارتزهای درمانی
• جلوگیری از تماس مستقیم برجستگی‌های استخوانی با رویه کفش

این ویژگی برای بیمارانی که دچار تغییر شکل پا هستند، اهمیت ویژه‌ای دارد.

۳. فضای داخلی بدون درز (Seamless Interior)

یکی از مهم‌ترین عوامل ایجاد زخم در بیماران مبتلا به نوروپاتی، اصطکاک مداوم پوست با درزهای داخلی کفش است. کفش مناسب افراد در معرض خطر زخم باید تا حد امکان از ایجاد نقاط فشار و اصطکاک داخلی جلوگیری کند.

مزایای این طراحی عبارت‌اند از:

• کاهش اصطکاک پوست
• جلوگیری از ایجاد تاول
• کاهش احتمال خراشیدگی
• محافظت از پوست حساس

برای بیمارانی که حس درد در پاهای خود را از دست داده‌اند، این ویژگی اهمیت حیاتی دارد.

۴. کفی نرم با قابلیت جذب ضربه

هنگام راه رفتن، فشار قابل توجهی به پاشنه، پنجه و سر استخوان‌های متاتارس وارد می‌شود.

کفی کفش دیابتی باید بتواند این فشارها را جذب و در سطح کف پا توزیع کند.

ویژگی‌های یک کفی مناسب عبارت‌اند از:

• جذب شوک
• توزیع یکنواخت فشار
• کاهش فشار نقطه‌ای
• حمایت از قوس طبیعی پا
• افزایش راحتی هنگام راه رفتن

در بسیاری از مدل‌ها، کفی قابلیت تعویض دارد تا در صورت نیاز بتوان از ارتز یا کفی طبی سفارشی استفاده کرد.

۵. رویه نرم و تنفس‌پذیر

رویه کفش باید علاوه بر انعطاف‌پذیری، امکان گردش مناسب هوا را نیز فراهم کند.

امروزه در تولید کفش‌های درمانی از موادی مانند:

• چرم طبیعی نرم
• میکروفایبر پزشکی
• پارچه‌های مهندسی‌شده (Engineered Mesh)
• الیاف بافته‌شده (Knit Textile)

استفاده می‌شود.

این مواد باعث:

• کاهش تعریق
• جلوگیری از تجمع رطوبت
• کاهش احتمال عفونت قارچی
• افزایش راحتی
• سازگاری بهتر کفش با شکل پا

می‌شوند.

۶. سیستم بسته شدن قابل تنظیم

در طول روز ممکن است حجم پا به دلیل فعالیت یا احتباس مایعات تغییر کند.

به همین دلیل، کفش دیابتی معمولاً دارای بند یا چسب قابل تنظیم است تا بیمار بتواند میزان فشار کفش را متناسب با وضعیت پا تنظیم کند.

مزایای این سیستم عبارت‌اند از:

• جلوگیری از فشار بیش از حد
• حفظ ثبات پا
• کاهش لغزش داخل کفش
• افزایش راحتی هنگام راه رفتن

۷. پاشنه مستحکم (Heel Counter)

قسمت پشتی کفش باید ساختاری محکم و پایدار داشته باشد تا پاشنه را در وضعیت صحیح نگه دارد.

وجود Heel Counter مناسب باعث می‌شود:

• پا داخل کفش حرکت اضافی نداشته باشد.
• تعادل هنگام راه رفتن افزایش یابد.
• احتمال پیچ‌خوردگی مچ کاهش پیدا کند.
• فشار روی قسمت جلویی پا کمتر شود.

۸. زیره مقاوم و انعطاف‌پذیر

زیره کفش باید ترکیبی از استحکام و انعطاف را فراهم کند.

ویژگی‌های مهم زیره عبارت‌اند از:

• جذب مناسب ضربه
• جلوگیری از لغزش
• توزیع مناسب فشار
• مقاومت در برابر سایش
• تسهیل حرکت طبیعی پا

در برخی مدل‌های درمانی، زیره به‌صورت Rocker Sole طراحی می‌شود که فشار واردشده به قسمت جلوی پا را کاهش داده و راه رفتن را برای برخی بیماران آسان‌تر می‌کند.

---

انواع کفش دیابتی

بسته به وضعیت پا و میزان خطر ایجاد زخم، پزشک ممکن است یکی از انواع زیر را توصیه کند.

کفش درمانی (Therapeutic Shoes)

این کفش‌ها برای بیماران پرخطر طراحی شده‌اند و بیشترین میزان محافظت را فراهم می‌کنند.

معمولاً برای افراد دارای:

• سابقه زخم
• نوروپاتی
• تغییر شکل پا
• سابقه قطع عضو

توصیه می‌شوند.

کفش Extra Depth

این مدل دارای فضای داخلی بیشتر بوده و امکان استفاده از ارتز و کفی طبی را فراهم می‌کند.

کفش سفارشی (Custom-Made Shoes)

در بیمارانی که تغییر شکل شدید پا دارند، کفش بر اساس قالب اختصاصی پای بیمار ساخته می‌شود.

کفش Offloading

وسایل Offloading برای کاهش فشار مکانیکی روی ناحیه دارای زخم استفاده می‌شوند. انتخاب وسیله مناسب به محل و شرایط زخم بستگی دارد و در زخم فعال، کفش معمولی یا کفش درمانی استاندارد لزوماً جایگزین وسیله تخصصی Offloading نیست.

دمپایی دیابتی

برخلاف تصور بسیاری از افراد، راه رفتن با پای برهنه حتی در منزل نیز برای بیماران دیابتی توصیه نمی‌شود.

دمپایی دیابتی باید دارای:

• کفی محافظ
• پنجه مناسب
• زیره ضدلغزش
• فضای داخلی نرم

باشد تا از پا در محیط خانه نیز محافظت کند.

ADA این موارد را در استانداردهای 2026 مطرح کرده است.

تفاوت کفش دیابتی با کفش طبی چیست؟

یکی از پرسش‌های رایج بیماران، تفاوت کفش دیابتی با کفش طبی است.

اگرچه این دو گروه شباهت‌هایی دارند، اما هدف طراحی آن‌ها یکسان نیست.

کفش طبی	کفش دیابتی
اصلاح مشکلات اسکلتی و بیومکانیکی	پیشگیری از زخم و کاهش فشار
مناسب صافی کف پا، خار پاشنه و ناهنجاری‌های ارتوپدی	مناسب بیماران مبتلا به دیابت
ممکن است درزهای داخلی داشته باشد	حداقل درز یا بدون درز
تمرکز بر اصلاح وضعیت پا	تمرکز بر محافظت از پوست و اعصاب

برخی کفش‌ها می‌توانند هم‌زمان ویژگی‌های کفش طبی و کفش دیابتی را داشته باشند، اما این دو اصطلاح مترادف نیستند.

چگونه سایز مناسب کفش دیابتی را انتخاب کنیم؟

انتخاب سایز مناسب، به اندازه کیفیت کفش اهمیت دارد.

برای انتخاب صحیح:

• کفش را در ساعات پایانی روز امتحان کنید.
• هر دو پا را اندازه‌گیری کنید.
• بر اساس پای بزرگ‌تر انتخاب کنید.
• هنگام خرید از جورابی استفاده کنید که معمولاً با کفش خواهید پوشید.
• بین بلندترین انگشت و نوک کفش حدود یک سانتی‌متر فضا وجود داشته باشد.
• عرض کفش نباید باعث فشار یا لغزش پا شود.

هرگز کفش را با این تصور که «جا باز می‌کند» خریداری نکنید.

اشتباهات رایج هنگام انتخاب کفش دیابتی

برخی اشتباهات می‌توانند اثربخشی کفش را از بین ببرند.

مهم‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از:

• انتخاب کفش صرفاً بر اساس ظاهر
• خرید کفش تنگ
• استفاده از کفش بسیار گشاد
• پوشیدن کفش بدون جوراب مناسب
• استفاده از کفش‌های فرسوده
• راه رفتن با پای برهنه
• استفاده از کفش دیگران
• نادیده گرفتن تغییر شکل پا

چگونه بهترین کفش دیابتی را انتخاب کنیم؟

انتخاب کفش دیابتی مناسب تنها به سایز یا ظاهر آن محدود نمی‌شود. حتی بهترین کفش درمانی نیز اگر متناسب با وضعیت پا، الگوی راه رفتن و سطح خطر بیمار انتخاب نشود، نمی‌تواند نقش محافظتی خود را به‌طور کامل ایفا کند.

بر اساس توصیه‌های American Diabetes Association (ADA) و International Working Group on the Diabetic Foot (IWGDF)، انتخاب کفش باید با توجه به سطح خطر زخم، وجود نوروپاتی، بیماری شریان‌های محیطی، تغییر شکل پا و سابقه زخم انجام شود.

هنگام خرید، به موارد زیر توجه کنید:

• کفش باید متناسب با شکل طبیعی پا باشد، نه اینکه پا را مجبور به تغییر شکل کند.
• پنجه باید فضای کافی برای حرکت آزاد انگشتان فراهم کند.
• رویه کفش نباید هیچ نقطه فشاری ایجاد کند.
• پاشنه باید در جای خود ثابت بماند و داخل کفش لغزش نداشته باشد.
• کفش باید امکان استفاده از کفی طبی یا ارتز را در صورت نیاز فراهم کند.
• وزن کفش باید متعادل باشد تا راه رفتن را دشوار نکند.
• زیره باید انعطاف مناسب و اصطکاک کافی با سطح زمین داشته باشد.

بهترین زمان خرید کفش دیابتی

یکی از نکات مهمی که بسیاری از افراد به آن توجه نمی‌کنند، زمان خرید کفش است.

در طول روز، پاها به دلیل فعالیت، ایستادن و تغییرات طبیعی مایعات بدن، اندکی متورم می‌شوند. اگر کفش در ابتدای روز خریداری شود، ممکن است در ساعات عصر بیش از حد تنگ باشد.

به همین دلیل متخصصان توصیه می‌کنند:

• کفش را در ساعات پایانی روز یا عصر امتحان کنید.
• هر دو کفش را بپوشید و چند دقیقه با آن راه بروید.
• هنگام خرید از همان جورابی استفاده کنید که معمولاً با کفش خواهید پوشید.
• اندازه هر دو پا بررسی شود؛ زیرا در بسیاری از افراد، اندازه دو پا یکسان نیست.

قبل از پوشیدن کفش، داخل آن را بررسی کنید

افراد مبتلا به نوروپاتی ممکن است وجود یک جسم خارجی کوچک را احساس نکنند.

پیش از هر بار پوشیدن کفش:

• داخل کفش را با دست بررسی کنید.
• وجود سنگ‌ریزه، شن، اجسام تیز یا اجسام خارجی را کنترل کنید.
• از سالم بودن کفی داخلی مطمئن شوید.
• وجود چین‌خوردگی، پارگی یا برجستگی در آستر داخلی را بررسی کنید.

این کار تنها چند ثانیه زمان می‌برد اما می‌تواند از ایجاد زخم‌های جدی پیشگیری کند.

چگونه کفش جدید را استفاده کنیم؟

یکی از اشتباهات رایج، استفاده طولانی‌مدت از کفش نو در همان روز اول است.

برای کاهش احتمال ایجاد نقاط فشاری، بهتر است کفش جدید به‌تدریج مورد استفاده قرار گیرد.

الگوی پیشنهادی:

• روز اول: حدود ۱ ساعت
• روز دوم: ۲ ساعت
• روز سوم: ۳ تا ۴ ساعت
• افزایش تدریجی زمان استفاده در روزهای بعد

پس از هر بار استفاده، پاها باید از نظر وجود:

• قرمزی
• تاول
• نقاط داغ
• تورم
• تغییر رنگ پوست

بررسی شوند.

اگر قرمزی بیش از ۲۰ تا ۳۰ دقیقه پس از خارج کردن کفش باقی بماند، کفش باید توسط پزشک یا متخصص ارتوز و پروتز ارزیابی شود.

چه زمانی باید کفش دیابتی را تعویض کرد؟

برخلاف تصور رایج، زمان تعویض کفش فقط به مدت استفاده بستگی ندارد.

کاهش عملکرد محافظتی کفش معمولاً زمانی اتفاق می‌افتد که اجزای آن فرسوده شوند.

نشانه‌های نیاز به تعویض کفش عبارت‌اند از:

• سائیدگی نامتقارن زیره
• کاهش خاصیت جذب ضربه
• فرورفتگی دائمی کفی
• تغییر شکل رویه کفش
• شل شدن قسمت پاشنه
• پارگی آستر داخلی
• ایجاد نقاط فشاری جدید روی پا

در صورت مشاهده هر یک از این موارد، کفش باید توسط متخصص بررسی و در صورت لزوم تعویض شود.

آیا استفاده از جوراب دیابتی در کنار کفش دیابتی ضروری است؟

بله.کفش مناسب زمانی بیشترین اثر محافظتی را دارد که همراه با جوراب مناسب استفاده شود.

یک جوراب دیابتی استاندارد معمولاً دارای ویژگی‌های زیر است:

• بدون درز یا با حداقل درز
• کش غیر فشاری
• قابلیت مدیریت رطوبت
• الیاف نرم
• کاهش اصطکاک
• تناسب مناسب با پا

استفاده از جوراب‌های ضخیم، دارای درز برجسته یا کش بسیار سفت می‌تواند بخشی از مزایای کفش دیابتی را از بین ببرد.

کفش‌هایی که افراد مبتلا به دیابت نباید استفاده کنند

برخی کفش‌ها احتمال آسیب پا را به‌طور قابل توجهی افزایش می‌دهند.

بهتر است از پوشیدن موارد زیر خودداری شود:

• کفش‌های پنجه باریک
• کفش‌های پاشنه بلند
• صندل‌های لاانگشتی (Flip-Flops)
• کفش‌های بدون پشتی
• کفش‌های پلاستیکی بسیار سفت
• کفش‌های فرسوده
• کفش‌های بسیار تنگ
• کفش‌های بسیار گشاد
• کفش‌هایی با درزهای داخلی برجسته

همچنین راه رفتن با پای برهنه، حتی در منزل، برای افراد مبتلا به دیابت توصیه نمی‌شود.

اشتباهات رایج در استفاده از کفش دیابتی

برخی رفتارهای نادرست می‌توانند خطر آسیب پا را افزایش دهند.

رایج‌ترین اشتباهات عبارت‌اند از:

• استفاده از کفش بدون جوراب
• پوشیدن کفش خیس
• خشک کردن کفش با حرارت مستقیم
• استفاده از کفش دیگران
• پوشیدن کفش‌های نو برای مدت طولانی
• نادیده گرفتن تغییر شکل پا
• ادامه استفاده از کفش فرسوده
• بی‌توجهی به قرمزی یا تاول ایجاد شده پس از استفاده از کفش

آیا کفش دیابتی از زخم پای دیابتی پیشگیری می‌کند؟

مطالعات نشان می‌دهند که کفش درمانی مناسب، به‌ویژه در افرادی که سابقه زخم یا نوروپاتی دارند، می‌تواند فشار کف پا را کاهش داده و احتمال عود زخم را کم کند.

با این حال، هیچ کفشی به‌تنهایی تضمین‌کننده پیشگیری کامل از زخم نیست.

درمان موفق زخم علاوه بر کاهش فشار، به کنترل مناسب دیابت نیز وابسته است.

بیشترین میزان محافظت زمانی حاصل می‌شود که کفش مناسب همراه با اقدامات زیر استفاده شود:

• کنترل مناسب قند خون
• معاینه روزانه پا
• مراقبت صحیح از پوست
• کوتاه کردن صحیح ناخن‌ها
• استفاده از جوراب مناسب
• مراجعه منظم به پزشک
• درمان سریع هرگونه آسیب یا تاول

---

پرسش‌های متداول :

1- آیا همه افراد مبتلا به دیابت باید کفش دیابتی بپوشند؟

خیر. نیاز به کفش دیابتی به میزان خطر آسیب پا بستگی دارد. افرادی که نوروپاتی، تغییر شکل پا، سابقه زخم یا بیماری شریان‌های محیطی دارند، بیشترین سود را از این کفش‌ها می‌برند.

2- آیا کفش دیابتی فقط برای سالمندان است؟

خیر. هر فرد مبتلا به دیابت که در معرض خطر زخم پا قرار داشته باشد، صرف‌نظر از سن، ممکن است به کفش دیابتی نیاز داشته باشد.

3- آیا می‌توان از کفش ورزشی معمولی به جای کفش دیابتی استفاده کرد؟

برخی کفش‌های ورزشی استاندارد ممکن است برای افراد کم‌خطر مناسب باشند، اما در بیماران دارای نوروپاتی، تغییر شکل پا یا سابقه زخم، جایگزین کفش درمانی تخصصی نیستند.

4- آیا کفش دیابتی زخم پای دیابتی را درمان می‌کند؟

خیر. کفش دیابتی وسیله درمان زخم نیست، بلکه با کاهش فشار و محافظت از پا، به پیشگیری از ایجاد زخم یا کاهش احتمال عود آن کمک می‌کند. در صورت وجود زخم فعال، ممکن است پزشک استفاده از کفش‌های Offloading یا سایر وسایل کاهش فشار را توصیه کند.

5- آیا استفاده از دمپایی معمولی در منزل مناسب است؟

خیر. برای افراد مبتلا به دیابت، به‌ویژه بیماران پرخطر، استفاده از دمپایی یا کفش مخصوص داخل منزل با کفی محافظ، زیره ضدلغزش و طراحی مناسب توصیه می‌شود.